De kraaienbar

Zondag 29 oktober 2017 sprak ik in het radioprogramma Vroege Vogels de volgende column uit: [hij is hier ook terug te luisteren]

Sinds bijna niemand meer binnenskamers rookt, vormen achteloos weggegooide sigarettenpeuken een grote bron van vervuiling. Het aantal waar het wereldwijd om gaat is duizelingwekkend: vierenhalf triljoen [correctie: biljoen]* – dat is een getal met twaalf nullen. Rokers denken ‘die vergaan wel’ (nee dus!) en pieken de peuken massaal het milieu in, asbakken en peukenzuilen ten spijt. Wie ergert zich niet aan die rotzooi?

crowbarOok voor Bob Spikman en Ruben van der Vleuten zijn peuken op straat een doorn in het oog. Zij ontwikkelden een apparaat waarmee ze kraaien verleiden om peuken te verzamelen en in te leveren. Ze hebben hun uitvinding Crowbar genoemd, een Engels woord dat ik hierbij officieel vertaal als ‘kraaienbar’. Afgelopen week waren de twee in Delft opgeleide industrieel ontwerpers er mee in het nieuws.

Het is een soort vrijstaande trechter waar de vogels dingen in kunnen gooien. Een slimme scanner herkent wanneer dat een peuk is, en beloont de kraai alleen dan met een beetje voer. Zo worden ze geconditioneerd om meer peuken af te geven. Bob en Ruben zijn geïnspireerd door de Amerikaanse technoloog Joshua Klein die in 2007 een pinda-automaat maakte die kraaien beloont met een aardnoot als ze een muntje inleveren. Hij berekende dat er jaarlijks in de Verenigde Staten 1.185.410.000 dollar aan muntgeld op straat terecht komt. Dat is minder dan peuken, maar volgens Klein voldoende om muntzoekende kraaien en zijn machine economisch rendabel te verklaren.

kraai walnootAl deze briljante ideeën leunen op de buitengewone intelligentie van kraaien en hun vermogen tot leren en imiteren. U kent de kraaien wel die in Japan walnoten op de weg gooien, ze laten overrijden door auto’s en pas bij het groene voetgangerslicht de gruzelementen gaan opeten. Of de kraai die een haakje aan een ijzerdraadje boog om een worm uit een potje te vissen. Ze zitten op hetzelfde niveau als mensapen.

De vraag die natuurlijk opborrelt is of de kraaienbar realistisch is? Kraaien peuken laten verzamelen is zeker mogelijk, maar je hebt per kraaienbar wel een aantal goed getrainde laboratoriumkraaien als voorbeeld nodig om het goede werk uiteindelijk door wilde kraaien te laten overnemen. Kom daar maar eens aan. Spontaan gaan kraaien echt geen peuken rapen. En wist u dat peuken ook een goede kant hebben? Sigarettenfilters die verwerkt zijn in vogelnesten verminderen dankzij de nicotine het aantal bloedzuigende luizen en mijten en verhogen daarmee de overleving van nestjongen. Peuken zijn dus giftig, mogelijk schadelijk voor de kraaiengezondheid, en er zijn ook nog wel wat dier-ethische argumenten te verzinnen om de kraaienbar tot de grond toe af te branden. Maar daar gaat het niet om.

Misschien is de kraaienbar van Bob Spikman en Ruben van der Vleuten een grap – maar wel een goede – die de rokend mens op een onconventionele wijze diep aan het denken zet over de rotzooi waarmee ze stad en land achteloos vervuilen.

*  Hier ging ik de mist in. Ik vertaalde het Engelse ‘trillion’ als triljoen. Dat moet ‘biljoen’ zijn. Een (Nederlandse) triljoen telt 18 nullen. Dank aan Wout Kranendonk die mij onmiddellijk op deze fout wees.

Nuttige literatuur over nut en schade van sigarettenpeuken en kraaienintelligentie:

Suárez-Rodríguez, M., López-Rull, I. & Macías Garcia, C. 2013 – Incorporation of cigarette butts into nests reduces nest ectoparasite load in urban birds: new ingredients for an old recipe? – Biol. Lett. 9: 20120931.

Suárez-Rodríguez, M. and Macías Garcia, C. (2014) – There is no such a thing as a free cigarette; lining nests with discarded butts brings short-term benefits, but causes toxic damage – J. Evol. Biol. 27: 2719–2726. doi:10.1111/jeb.12531

Slaughter E, Gersberg RM, Watanabe K, et al. 2011 – Toxicity of cigarette butts, and their chemical components, to marine and freshwater fish – 
Hunt, G.R. 1996 – Manufacture and use of hook-tools by New Caledonian crows – Nature 379, 249-251 | doi:10.1038/379249a0

Nihei, Y. 1995 – Variations of behaviour of Carrion Crows Corvus corone using automobiles as nutcrackers – Japanese Journal of Ornithology 44(1): 21-35

Marc Abrahams wees mij op een artikel dat ontkent dat kraaien auto’s als notenkrakers gebruiken:

Daniel A Cristol, Paul V Switzer, K L Johnson and L S Walke, 1997 – Crows do not use automobiles as nutcrackers: putting an oft-repeated anecdote to the test – The Auk 114(2):296-29

Advertisements

De Ig Nobelprijzen van 2017

Ig Nobel Prize, 2017In de nacht van donderdag op vrijdag 14/15 september 2017 zijn in het Sanders Theater van de Harvard Universiteit in de Verenigde Staten de tien nieuwe Ig Nobelprijzen uitreikt aan wetenschappers die met hun werk ‘mensen eerst aan het lachen maken en daarna aan het denken zetten’. Het was de 27e Ig Nobelprijs Ceremonie.

De prijzen gingen dit jaar (naar onderzoek) naar ‘Didgeridoo tegen snurken’ (Vrede), ‘Mensenbloed drinkende vampiervleermuizen’ (Voedingsleer), ‘Tweelingen die zichzelf niet herkennen’ (Cognitie), ‘Walgen van kaas’ (Geneeskunde), ‘Vaste en vloeibare katten’ (Vloeistofdynamica), ‘Gokkers en krokodillen’ (Economie), ‘Een vrouwelijke penis en een mannelijke vagina bij een grot-insect’ (Biologie), ‘Oude mannen met grote oren’ (Anatomie), ‘Achterwaarts koffieklotsen’ (Natuurkunde) en ‘Vaginale muziek voor de ongeborene’ (Verloskunde).

In de nu 27 jarige Ig Nobel geschiedenis, met 270 prijzen, zijn Nederlanders dertien keer bekroond. Dit jaar viel Nederland niet in de prijzen.

De prijzen werden uitgereikt door de (echte) Nobelprijswinnaars Oliver Hart (Economie, 2016), Eric Maskin (Economie, 2007) en Roy Glauber (Natuurkunde, 2005)

Dit zijn de winnaars van 2017, en de categorieën waarin de prijzen zijn gevallen:

Ig Nobel Natuurkundeprijs 2017  [Frankrijk, Singapore, USA]

Marc-Antoine Fardin,

voor het gebruiken van vloeistofdynamica voor het onderzoeken van de vraag ‘Kan een kat zowel vast als vloeibaar zijn?’

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for using fluid dynamics to probe the question “Can a Cat Be Both a Solid and a Liquid?”

REFERENCE: “On the Rheology of Cats,” Marc-Antoine Fardin, Rheology Bulletin, vol. 83, 2, July 2014, pp. 16-17 and 30.

cats_ig _2017

Ig Nobel Vredesprijs 2017  [Zwitserland, Canada, Nederland, USA]

Milo Puhan, Alex Suarez, Christian Lo Cascio, Alfred Zahn, Markus Heitz en Otto Braendli,

voor het aantonen dat het regelmatig bespelen van een didgeridoo een effectieve behandeling is bij snurken en obstructief slaap-apneu.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for demonstrating that regular playing of a didgeridoo is an effective treatment for obstructive sleep apnoea and snoring.

REFERENCE: “Didgeridoo Playing as Alternative Treatment for Obstructive Sleep Apnoea Syndrome: Randomised Controlled Trial,” Milo A. Puhan, Alex Suarez, Christian Lo Cascio, Alfred Zahn, Markus Heitz and Otto Braendli, BMJ, doi:10.1136/bmj.38705.470590.55 (published 23 December 2005)

Ig Nobel Economieprijs 2017  [Australië, USA]

Matthew Rockloff en Nancy Greer,

voor hun experimenten die laten zien hoe contact met een levende krokodil iemands bereidheid tot gokken beïnvloedt.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for their experiments to see how contact with a live crocodile affects a person’s willingness to gamble.

REFERENCE: “Never Smile at a Crocodile: Betting on Electronic Gaming Machines is Intensified by Reptile-Induced Arousal,” Matthew J. Rockloff and Nancy Greer, Journal of Gambling Studies, vol. 26, no. 4, December 2010, pp. 571-81.

gambler_and_croc_Ig_Nobel_Economics_2017_Photo_Matt-Rockloff_web

Ig Nobel Anatomieprijs 2017  [UK]

James Heathcote,

voor zijn medische studie ‘Waarom hebben oude mannen grote oren?’

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for his medical research study “Why Do Old Men Have Big Ears?”

REFERENCE: “Why Do Old Men Have Big Ears?” James A. Heathcote, British Medical Journal, vol. 311, 1995, p. 1668.

ears_igs_2017

Ig Nobel Biologieprijs 2017  [Japan, Brazilië, Zwitserland]

Kazunori Yoshizawa, Rodrigo Ferreira, Yoshitaka Kamimura en Charles Lienhard,

voor hun ontdekking van een vrouwelijke penis en een mannelijke vagina bij een grotluis.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for their discovery of a female penis, and a male vagina, in a cave insect.

REFERENCE: “Female Penis, Male Vagina and Their Correlated Evolution in a Cave Insect,” Kazunori Yoshizawa, Rodrigo L. Ferreira, Yoshitaka Kamimura, Charles Lienhard, Current Biology, vol. 24, no. 9, 2014, pp. 1006-1010.

Ig Nobel Vloeistofdynamicaprijs 2017  [Zuid-Korea]

SpillingJiwon Han,

voor zijn studie van vloeistof-klotsdynamica, om te leren wat er gebeurt wanneer iemand achteruitloopt met een kop koffie in de hand.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for studying the dynamics of liquid-sloshing, to learn what happens when a person walks backwards while carrying a cup of coffee.

REFERENCE: “A Study on the Coffee Spilling Phenomena in the Low Impulse Regime,” Jiwon Han, Achievements in the Life Sciences, vol. 10, no. 1, 2016, pp. 87-101.

Ig Nobel Voedingsleerprijs 2017  [Brazilië, Canada, Spanje]

Fernanda Ito, Enrico Bernard en Rodrigo Torres,

voor de eerste wetenschappelijke beschrijving van mensenbloed in het dieet van de ruigpootvampiervleermuis.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for the first scientific report of human blood in the diet of the hairy-legged vampire bat.

REFERENCE: “What is for Dinner? First Report of Human Blood in the Diet of the Hairy-Legged Vampire Bat Diphylla ecaudata,” Fernanda Ito, Enrico Bernard, and Rodrigo A. Torres, Acta Chiropterologica, vol. 18, no. 2, December 2016, pp. 509-515.

Ig Nobel Geneeskundeprijs 2017  [Frankrijk, UK]

Jean-Pierre Royet, David Meunier, Nicolas Torquet, Anne-Marie Mouly en Tao Jiang,

voor het gebruik van geavanceerde hersenscantechnieken om te meten in welke mate sommige mensen van kaas walgen.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for using advanced brain-scanning technology to measure the extent to which some people are disgusted by cheese.

REFERENCE: “The Neural Bases of Disgust for Cheese: An fMRI Study,” Jean-Pierre Royet, David Meunier, Nicolas Torquet, Anne-Marie Mouly and Tao Jiang, Frontiers in Human Neuroscience, vol. 10, October 2016, article 511.

Croyet_Medicine_2017_br

dr. Jean-Pierre Royet walgt niet van kaas.

Ig Nobel Cognitieprijs 2017  [Italië, Spanje, UK]

Matteo Martini, Ilaria Bufalari, Maria Antonietta Stazi en Salvatore Maria Aglioti,

voor het aantonen dat veel eeneiige tweelingen zich op foto’s niet uit elkaar kunnen houden.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for demonstrating that many identical twins cannot tell themselves apart visually.

REFERENCE: “Is That Me or My Twin? Lack of Self-Face Recognition Advantage in Identical Twins,” Matteo Martini, Ilaria Bufalari, Maria Antonietta Stazi, Salvatore Maria Aglioti, PLoS ONE, vol. 10, no. 4, 2015: e0120900.

cognition_2017

Ig Nobel Verloskundeprijs 2017  [Spanje]2-InstitutMarques_MouthFetus

Marisa López-Teijón, Álex García-Faura, Alberto Prats-Galino en Luis Pallarés Aniorte,

voor het aantonen dat een

menselijke foetus sterker reageert op muziek die in de vagina van de moeder afgespeeld wordt, dan muziek die op de buik van de moeder afgespeeld wordt.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for showing that a developing human fetus responds more strongly to music that is played electromechanically inside the mother’s vagina than to music that is played electromechanically on the mother’s belly.

REFERENCE: “Fetal Facial Expression in Response to Intravaginal Music Emission,” Marisa López-Teijón, Álex García-Faura, and Alberto Prats-Galino, Ultrasound, November 2015, vol. 23, no. 4, pp. 216–223.

REFERENCE: “Fetal Acoustic Stimulation Device,” patent ES2546919B1, granted September 29, 2015 to Luis y Pallarés Aniorte and Maria Luisa López-Teijón Pérez.

6-InstitutMarques_Babypod3

Voor een overzicht van alle Ig Nobelprijswinnaars sinds 1991, klik hier.

De lijst met dertien Nederlandse Ig Nobelprijswinnaars, klik hier.

Het meerkoetprotocol

Zondag 11 juni 2017 sprak ik in het radioprogramma Vroege Vogels de volgende column uit: [hij is hier ook terug te luisteren]

009 BVDW meerkoet2webHet blijft een boeiend fenomeen in de stadsnatuur: meerkoeten die nesten bouwen op fonteinen. Ze leggen eieren terwijl het water keihard op ze neerklettert. Het lukt ze soms zelfs om eieren in de gebruikelijke drie weken uit te broeden. Het vrouwtje is onverstoorbaar en wijkt niet van het nest, het mannetje brengt weggespoelde takken terug. De broeddriftige watervogels kunnen tegen een stootje. Toch is het nestelen op spuitende fonteinen gedoemd tot mislukken. Wanneer de meerkoetkuikentjes hun eerste vier levensdagen hulpeloos in het nest blijven, zijn ze zeer kwetsbaar.

Het heeft met strikte nestplaatskeuze te maken. Meerkoeten broeden niet op de kant zoals eenden, maar bijna altijd veilig boven het water. Daar hebben ze houvast nodig voor het nest. In steriele stadsingels, grachten en vaarten waar rietkragen ontbreken, zijn stevig verankerde fonteinkoppen ideaal om nesten op te bouwen – tot ze gaan spuiten.

Mensen kunnen dat dierenleed niet aanzien en dringen er bij de gemeentelijke diensten op aan om de fonteinen uit te zetten. Gaan ze uit – lang leve de meerkoet – dan stuit dat ook weer op verzet, want spuitende fonteinen zijn er immers ook om het water fris en zuurstofrijk te houden, waar de vissen en uiteindelijk ook de meerkoeten weer profijt van hebben.

In Rotterdam, dat een aantal notoire fonteinmeerkoeten kent, heeft de Partij voor de Dieren deze week in de gemeenteraad aangedrongen op een ‘meerkoetprotocol’. Dat zou een mooie zijn, in navolging van de landelijke walvis- en wolvenprotocollen. Wethouder Joost Eerdmans, belast met dierenwelzijn, weigert. De aanblik van een broedende meerkoet op een werkende fontein in de Rotte ontlokte hem de uitspraak “Als ik het dier zo zag, leek ze het best naar haar zin te hebben.” Daarover kan natuurlijk zelfs een wethouder niet gefundeerd oordelen, want we weten simpelweg niet of een wild dier het naar de zin heeft. Wij oordelen naar onze menselijke maatstaven en weten slechts een ding zeker over de meerkoet: hij is waterdicht. Toch kan ik Eerdmans volgen, in zijn afwijzing van een meerkoetprotocol.

De stakkers die het nestelen op fonteinen blijven proberen, kunnen we evolutionair beter afschrijven en de kapotte eieren en dode kuikentjes beschouwen als natuurlijke sterfte. De stad kent immers net als sloot en plas in het buitengebied gevaren en valkuilen, maar dan andere. Wel kunnen wij als makers van stadsnatuur meerkoeten alternatieven bieden. Hier is een welgemeend advies aan de wethouder.

Om de vijftig meter een simpel drijvend vlondertje doet wonderen. Als dat niet lukt, vormen winkelwagentjes een prima alternatief. Op zijn kop in het water zijn supermarktkarretjes onweerstaanbaar voor meerkoeten. Beter nog is het veranderen van beschoeide hoge waterkanten in glooiende, natuurlijke oevers. Drassige slootkanten, met riet en moerasplanten waar meerkoeten in kunnen nestelen, hebben als bijkomend voordeel dat we eindelijk ook van die suffe eendentrapjes af zijn.

Meerkoet (Fulica atra)

Meerkoet, broedend op een winkelwagentje; Museumpark, Rotterdam. (foto Sander Elzerman)

 

Join the 22nd Dead Duck Day, on June 5th 2017

DDD20 logo DEF DT (1)Monday June 5th, 2017 is the 22nd edition of Dead Duck Day. At exactly 17:55 h we will honor the mallard duck that became known to science as the first (documented) ‘victim’ of homosexual necrophilia in that species, and earned its discoverer (me) the 2003 Ig Nobel Biology Prize.

Dead Duck Day also commemorates the billions of other birds that die(d) from colliding with glass buildings, and challenges people to find solutions to this global problem.

Please join the free, short open-air ceremony next to the new wing of the Natural History Museum Rotterdam (the Netherlands), right below the new Dead Duck Memorial Plaque — the very spot where that duck (now museum specimen NMR 9989-00232) met his dramatic end.

This is what will happen: [not necessarily in this sequence]

  • The traditional Ten Seconds of Silence.
  • News about prevention of bird-glass collisions.
  • Review of this year’s (animal) necrophilia news: the world’s second officially homosexual necrophiliac duck will make his first posthumous public appearance. [Some people have been waiting 22 years for this moment]
  • omslag Een meerkoet in mijn oog 1aug.inddThe special ‘Dead Duck Day Message’, this year delivered in person by Henk Wolf who was hit in the eye by an Eurasian coot (Fulica atra) and who wrote the book ‘Een meerkoet in mijn oog‘ [A coot in my eye] about the dramatic consequences.
  • Celebration of the re-issue of the book ‘De eendenman’ [The duck guy] in the tiny but handy Dwarsligger® format.
  • Performance by the Moldavian poet Dumitru Crudu, poet-in-residence of the 48th Poetry International Festival Rotterdam.
  • Dead Duck Day Fashion Show: some fine specimens of the first batch of t-shirts, designed by Mark Prinsen, will be displayed (and are for sale).
  • A six-course duck dinner, after the ceremony.

The traditional six-course (dead) duck dinner at the famous Tai Wu Restaurant is also open to the public (at your own expense). Reserve your seat by e-mailing to: info [at] hetnatuurhistorisch.nl

More on (the history of) Dead Duck Day: here. And for our Dutch readers: here.

t-shirt_show_DeadDuckDay_2016

Dead Duck Day 2016: introduction of the Dead Duck Day Fashion Line. (photo Maarten Laupman)

verrassings+konijn_DDD_2016

Dead Duck Day 2016 also featured a dead rabbit. (photo Maarten Laupman)

DDD-2016 leftovers

The Duck and left overs of the Dead Duck Dinner in 2016. (photo Maarten Laupman)

Groeneveldprijs 2017!

Op 19 mei 2017 ontvingen Jelle Reumer en ik de Groeneveldprijs, in Kasteel Groeneveld. Deze prijs wordt sinds het jaar 2000 uitgereikt aan een persoon of organisatie die zich bijzonder heeft ingezet voor het debat over natuur en landschap in Nederland.

Dat is natuurlijk een grote eer, zeker ook gezien de namen en de wapenfeiten van de laureaten die ons voorgingen: Geert Mak (2000), Koos van Zomeren (2001), Helen Mayer Harrison & Newton Harrison (2002), Matthijs Schouten (2003), Jared Diamond (2004), Willem Overmars (2005), Frans van der Hoff (2006), Benny Jolink (2007), Louise Fresco (2008), Auke van der Woud (2009), Willem van Toorn (2010), John Berger (2011), Tracy Metz (2012), de Groene redactie van dagblad Trouw (2013/2014), Wouter Helmer (2015) en Digna Sinke (2016).

Op de oorkonde die Wim van Helden (voorzitter van de stichting Groeneveld) overhandigde, staat te lezen waarom we met deze prijs werden beloond.

[De stichting Groeneveld reikt met bijzonder veel genoegen de Groeneveldprijs 2017 uit aan Kees Moeliker]:

die door zijn lichtvoetige aanpak van ogenschijnlijk triviale details betreffende de stedelijke natuur ons anders leert kijken in de stad.

Op de oorkonde van Jelle Reumer staat hetzelfde. We kregen de prijs voor onze publicaties over natuur in de stad en voor de tentoonstellingen en activiteiten over stadsnatuur in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Het persbericht dat Stichting Groeneveld op 19 april 2017 verspreidde, verwoordt het als volgt:

De sprankelende presentatie van wetenswaardigheden over de natuur, in het bijzonder de stedelijke natuur is het eigenzinnige waarmerk geworden van beide laureaten en van Het Natuurhistorisch. Op speelse wijze plaatst het Natuurhistorisch Museum Rotterdam ogenschijnlijk triviale details uit de natuur in een ruimer maatschappelijk en natuurlijk perspectief. De nadrukkelijk open communicatie met de lokale instellingen van onderwijs en wetenschap is een al even kenmerkende karakteristiek van beide laureaten. Ook in hun publicitaire activiteiten zijn Reumer en Moeliker opmerkelijk actief en gericht op een stedelijk, nationaal en internationaal publiek.

GroeneveldPrijs_2017

Jelle Reumer (links) en Kees Moeliker met de Groeneveldprijs 2017.

Na de officiële uitreiking volgde de Groeneveldlezing 2017 waarbij Jelle Reumer de natuur in Nederland kenschetste als ‘zombienatuur’ en stelde ‘voor biodiversiteit  moet je de eeuwige raaigrasvelden en de letterlijk onoverzienbare maisakkers achter je laten en de stadspoort binnentreden.’ Ik kon daar mooi op aansluiten met een bloemlezing over een aantal ‘ogenschijnlijk triviale details betreffende de stedelijke natuur’. Deze lezingen zullen te zijner tijd in druk verschijnen.

Nu samen als Dwarsligger®: ‘De eendenman’ en ‘De bilnaad van de teek’

Twee van mijn boeken die al langere tijd niet meer als regulier boek in de handel zijn (wel als een soort print-on-demand dummy), samen verschenen in het handige Dwarsligger® formaat onder de titel ‘De bilnaad van de teek – beesten door de bril van de Eendenman’. Twee complete boeken in één band(je) van een handzaam formaat: ‘net zo klein en licht als een mobiele telefoon en 100% leesbaar’.  Het gaat om de integrale tekst van ‘De eendenman‘ uit 2009 en ‘De bilnaad van de teek‘ uit 2012. Hier en daar heb ik een tikfout verbeterd, een update geplaatst en een foto vervangen door een betere. Te koop in de reguliere boekhandel (15 euro) en ook hier te bestellen.

dwarsligger-cover_def

‘De bilnaad van de teek – beesten door de bril van de eendenman’ – Dwarsligger 455 (ISBN 9789049805456)

help de schaamluis verdwijnt

Hij komt: De kloten van de mus

40-41-moeliker-kees-de-kloten-van-de-mus-rugHet vervolg op ‘De bilnaad van de teek‘ komt er aan: ‘De kloten van de mus‘ verschijnt en wordt gepresenteerd op 4 november 2016. Het is een bundeling van 110 columns die onder de rubriektitel ‘Beest’ in de periode 2012-2016 zijn verschenen op de Achterpagina van NRC Handelsblad. In het boek zet ik mijn zoektocht naar schaamluizen voort, vul ik de collectie van Het Natuurhistorisch aan met Dode-dieren-met-een-verhaal, en probeer ik de lezer te verbazen met biologie die niet in de schoolboeken staat. De flaptekst van het boek vat het zo samen:

Een zee-egel met een slakkenhuis in de anus, perronspreeuwen die treinen laten vertrekken en strandlopers op straat. Met zijn tweewekelijkse rubriek ‘Beest’ op de Achterpagina van NRC Handelsblad etaleert bioloog Kees Moeliker zijn fascinatie voor het ongewone en onwaarschijnlijke in de dierenwereld. Voor zijn onderwerpen put hij uit rijke natuurhistorische collecties, obscure publicaties, de actualiteit en scherpe eigen waarnemingen. Puntig, droogkomisch en doorspekt met keiharde wetenschap schrijft hij over landslakken die vliegverkeer stilleggen, het hart van de laatste trekduif en gewichtsloze kikkerseks.

De kloten van de mus is de bundeling van meer dan 100 stukjes beest gezien door de bril van een bevlogen bioloog. Dat de ‘eendenman’ daarbij ook oog heeft voor homoseksuele papegaaien, lesbische albatrossen, nuttige necrofilie en het laatste schaamluisnieuws zal niemand verbazen.

Prettig aan ‘De kloten van de mus’ is dat het boek rijk met kleurenfoto’s is geïllustreerd, en dat het niet uitsluitend over mussen en nog minder over kloten gaat. Van de 110 stukjes hebben er vier de huismus als onderwerp, en welgeteld drie gaan er over testikels – één over mussenkloten, één over eendenballen en één over de rattenbalzak. Voor de rest is de inhoud behoorlijk gevarieerd, alleen fossiele dieren zijn met drie stukjes dramatisch ondervertegenwoordigd. Onderstaand plaatje (uit het boek) vat het visueel handig samen:

00_figuur-3-ten-geleide-taartdiagram_krap

‘De kloten van de mus’ is uitgegeven bij en door Nieuw Amsterdam. Het omslagontwerp is van Volken Beck, en het binnenwerk is vormgegeven door Yulia Knol.

Kees Moeliker − De kloten van de mus – Nog meer beesten door de bril van een bevlogen bioloog − Nieuw Amsterdam | ISBN 9789046821503 | 240 pagina’s, in kleur geïllustreerd, paperback 20 x 12,5 cm | € 19,99