Dead Duck Day 2013, an illustrated report

Wednesday, June 5th 2013 was the 18th Dead Duck Day. At exactly 17:55h about 50 people gathered just outside the Natural History Museum in Rotterdam. Kees Moeliker revealed two signs, attached to the museum building, that explain why people come together there since 1996. There is a sign in Dutch, and one in English:

De barst in de ruit hierboven markeert de plek waar een wilde eend (Anas platyrhynchos) zich op 5 juni 1995 om 17:55 uur doodvloog. Op de grond werd de dode mannetjeseend direct bestegen door een (levende) soortgenoot van hetzelfde geslacht. De paring die volgde, duurde 75 minuten. Dit voorval is bekend geworden als ‘het eerste geval van homoseksuele necrofilie bij de wilde eend’. Het slachtoffer is in het museum te bezichtigen.

Elk jaar op 5 juni om 17:55 uur komen we hier samen om ‘Dead Duck Day’ te vieren. Iedereen is welkom! Deze korte ceremonie herdenkt de dramatische dood van de eend en vraagt aandacht voor de miljarden andere vogels die tegen glazen gebouwen om het leven komen.

The crack in the window (above) marks the spot where, on June 5th 1995 at 17:55h, a mallard duck (Anas platyrhynchos) died after colliding with the building. Immediately after falling to the ground, the dead duck was mounted by a (live) duck — also of the male sex. The copulation took 75 minutes, and became known in the scientific community as ‘the first case of homosexual necrophilia in the mallard’. The victim is on display in the museum.

Each year on June 5th at 17:55h, on this spot, we gather to celebrate ‘Dead Duck Day’. Please join us! This short ceremony commemorates the dramatic death of the duck — and the tragedy of billions of other birds that die from colliding with glass buildings.

The crack mentioned above (and pictured right below) is not a real crack. It is an artist impression [thanks to Erik Sandifort] of a crack caused by a duck that flew in to the window, with great speed.

Then two recent papers about remarkable animal behaviour were highlited: Russell et al. 2012 [Dr. George Marray Levick (1876-1956): unpublished notes on the sexual habits of the Adélie penguin] and Izzo et al. 2012 [Functional necrophilia: a profitable anuran reproductive strategy]. Both papers were praised for their (graphic) content.

With great pleasure Kees Moeliker introduced Dr Carin Anne Bondar, who had send in the Dead Duck Day 2013 Message. Her contribution, best characterised as a poem, was read in the original English language and in a bad Dutch translation (that won’t be reproduced here).

Ode to the dead duck

It’s an unfortunate way to die – yet, perhaps it’s one of the least painless. Oh poor duck, your brain is not large. Your last thoughts were likely of the simple sort, you had no idea of your imminent doom. Did you deserve to be repeatedly raped as you lay lifeless on the cold ground? No. However, the animal kingdom can be a dark and scary place. As the many female ducks that you undoubtedly raped during your life will attest, sex is not always consensual.

What should we interpret from your uniquely horrifying demise? Your sexual practices are so very sordid and unfair, is this the energy of the universe sending a message to male ducks everywhere? Despite the anthropomorphisms that I want to put upon you, the biologist in me will not allow it. Yes, you raped females, repeatedly. But no, you shouldn’t be punished for it. Unfortunately, that’s just what ducks do. There is no room for romance and love in the world of the duck.

So you died. A prospecting (albeit confused) male came along and took a shot. Actually, he took several. I take comfort in knowing that your life (and death) experiences were not in vain. The kinky rituals of the animal kingdom deserve a great deal more study than they currently receive, and your story has paved the way for an increased awareness of animal necrophilia across the globe. We salute you.

Carin Anne Bondar

The short ceremony ended with a presentation of two products that prevent bird-window strikes: Ornilux and Feather Friendly. Both products are now Dead Duck Day Approved. In company of the duck, the attendees walked over to the famous Tai Wu Restaurant, were a six-course duck dinner was waiting. The next day, June 6th, some leftovers of the meal (debilled, roasted duck heads) were preserved.

[All pictures by official Dead Duck Day Photographer Garry Bakker]

Join the 18th Dead Duck Day, on June 5th

Wednesday June 5th it is Dead Duck Day again. At exactly 17:55h we will honor the mallard duck that became known to science as the first (documented) ‘victim’ of homosexual necrophilia in that species. Please join for this short open-air ceremony next to the new wing of the Natural History Museum Rotterdam (the Netherlands) where the duck (now museum specimen NMR 9989-00232) has met his dramatic end.

Here is what we plan to do during the 18th Dead Duck Day:

• Commemorating the life and death of NMR 9989-00232, and [new!] announcing exiting news about the duck specimen.
• [new!] Reveal (1) a ‘plaque’ that marks the spot where the duck hit the building and died on June 5th 1995, and (2) expose a bilingual sign that tells what happened right after the duck had died.
• Communicate recent observations of / publications on remarkable animal behavior, relating to the duck.
  

  Dr Bondar will send in the DDD-Message.

• Read the special Dead Duck Day Message, this year written by dr Carin Anne Bondar.
• Discuss ways to prevent birds from colliding with glass (buildings).
• After all this, everybody is invited to the traditional six-course duck dinner at the famous Tai Wu Restaurant.

Practical information

Dead Duck Day is open to the public and free of charge. The ceremony is in the open air on the lawn next to the north wing of the Natural History Museum Rotterdam in the Museumpark (address: Westzeedijk 345, 3015 AA  Rotterdam). We start at exactly 17:55h. Kees Moeliker will do most of the talking, in Dutch and in English (almost simultaneously). Usually, at about 18:25h we walk to the restaurant for the six-course duck dinner. Arrival at the Tai Wu restaurant (address: Mauritsweg 24-26, 3012 JR Rotterdam) at about 18:45h. If you want to join the dinner, please make your own reservations (telephone +31 [0]10 4330818; code Dead Duck Day 死鸭日]. Dinner and beverages are at your own expense. [We still try to find a sponsor].

Here is the announcement of Dead Duck Day om the TED blog.

Dead Duck Day is organised by the European Bureau of Improbable Research and the Natural History Museum Rotterdam.

Kaapverdische homo’s

Zondag 26 mei 2013 sprak ik een column uit in het Radio 1 programma Vroege Vogels. Hij is hier te beluisteren en hieronder na te lezen:

De Nederlandse avifauna is weer een exoot rijker. Het gaat om vier Kaapverdische mussen die het afgelopen weekend als verstekelingen op een schip zijn gearriveerd in Zeeland, in het haventje van Hansweert op Zuid-Beveland. Let wel, het zijn geen huismussen afkomstig van de Kaapverdische eilanden, nee, het zijn mussen van een aparte soort (Passer iagoensis) die uitsluitend op die eilanden voor de West-Afrikaanse kust voorkomen. Omdat het schip behalve de mussen ook vogelaars op vogelreis vervoerde, is de zeereis van de nieuwkomers uitstekend gedocumenteerd. Op 6 mei vlogen er vanaf het onbewoonde eilandje Razo elf aan boord. Zeven beproefden hun geluk op Madeira en de vier overgebleven exemplaren, twee mannetjes en twee vrouwtjes, voeren mee naar Nederland. Aan boord werden de hand tamme vogels liefdevol verzorgd met water en brood. Een mannetje sloot vriendschap met de kapitein en verbleef in de stuurhut. Dankzij het wereldwijde web en de sociale media werd de komst van de Kaapverdische mussen ruim van te voren aangekondigd. Ik kon niet wachten op het historische moment dat de eerste mussen uit Afrika in West-Europa zouden aankomen.

Op eerste Pinksterdag was ik een van de eersten (met een verrekijker om de nek) die de pioniers welkom heette. Ik trof ze nogal passief aan. Aan het eind van de middag zaten de twee vrouwtjes op het dek te slapen met de kop in de veren. Het mannetje dat in de stuurhut rondfladderde, stond instabiel op zijn pootjes en ademde zwaar. Ik kon hem gemakkelijk pakken.

Daar stond de conservator, in tweestrijd, met een Kaapverdische mus in handen. Nu heb ik weleens een vogeltje beroepshalve voor de wetenschap ‘verzameld’, maar omringd door stoere zeebonken die een emotionele band met de betreffende mus hadden opgebouwd, stelde ik uit lijfsbehoud voor hem aan dek los te laten. Zo geschiedde. Seconden nadat ik het wankele musje naast een korstje brood had neergezet, dook het andere mannetje er boven op en ontstond een vechtpartij die voor mijn ogen en van die van de twee mussenvrouwtjes eindigde in een onmiskenbare poging tot paring. Dat moet ik weer zien: het eerste dat twee Kaapverdische mussen in Nederland vertonen is homoseksueel gedrag!

Hoe moet het nu verder met deze mussen? Faunapuristen zullen gelijk willen ingrijpen, want stel je voor dat ze ooit onze eigen inheemse mussen gaan verdringen of schade veroorzaken in Bevelandse boomgaarden. Ik zeg: stop met voeren, dan gaan ze uiteindelijk van het schip af. Laat ze daarna aan hun lot over. Ze beleven als tropische vogels momenteel de koudste meidagen sinds mensenheugenis. Dat is een goede testcase. Of ze ons klimaat en de overal loerende sperwers (die ze niet kennen) overleven, is afwachten. Mochten ze het toch redden dan is de kans dat deze Kaapverdische homo’s zich ooit zullen voortplanten minimaal.

Hier mijn eerdere blog over de Kaapverdische mussen.

Kaapverdische mus in Nederland – wat nu?

Male iago sparrow takes bread. May 19th, 2013, inside MS Plancius, Hansweert Harbour, The Netherlands. [Kees Moeliker]

Er doet zich een unieke situatie voor. Vier Kaapverdische mussen (Passer iagoensis) zijn met een schip meegevaren van het eiland Razo (Kaapverdische Eilanden) naar Nederland. Het schip, de Plancius, was op vogelreis en had louter vogelaars aan boord. De reis van de Kaapverdische mussen is daardoor uitstekend gedocumenteerd. In de ochtend van 19 mei 2013 is de Plancius in haar thuishaven Hansweert op Zuid-Beveland gearriveerd, samen met de mussen.

Two female iago sparrows on deck of Plancius, Hansweert, The Netherlands. [Kees Moeliker]

Voor het eerst * zijn er Kaapverdische Mussen in Nederland – sterker nog het zijn de eerste in Europa. Voor de duidelijkheid: de Kaapverdische mus komt van nature uitsluitend op de Kaapverdische Eilanden voor. Het is één van de pakweg 20 soorten mussen (Passer) die de vogelwereld kent. Vanwege mijn warme belangstelling voor mussen en het historische moment, ben ik zondag 19 mei aan het eind van de dag op zoek gegaan naar de nieuwkomers. Ze zaten nog aan boord van de Plancius die in de binnenhaven van Hansweert ligt afgemeerd. Omdat het schip vanaf de kade niet te zien was, ben ik via een ander schip op de Plancius geklommen. Ik werd vriendelijk ontvangen door een aantal bemanningsleden. In het logboek dat ik moest tekenen, zag ik dat er eerder op de dag een stuk of vier mensen aan boord waren geweest. Doel van het bezoek was ‘bird’, stond er in het logboek.

Op het achterdek was een voerplaats aangelegd, met boterhammen en een kommetje water. Daar vond ik de vogels niet. Twee wijfjes zaten ineengedoken te slapen op een rooster op het middendek. Oogjes dicht en snavel in de veren. Vreemd: het was 18.00 uur en zonnig. Huismussen slapen pas bij zonsondergang en kruipen dan weg. Deze twee zaten open en bloot te suffen. Ik kon ze tot op minder dan een meter benaderen en fotograferen. Hierdoor werden ze wel wakker en hipten ze weg om een zekere kritische afstand te bewaren. Mij vielen de korte snavel en de breed uitlopende lichte wenkbrauwstreep op. Het is dat ik wist dat het Kaapverdische mussen waren – op straat was ik aan ze voorbij gelopen.

The male iago sparrow that resided inside the bridge of MS Plancius was a bit wobbly, and panted heavily. [Kees Moeliker]

Op aanwijzing van de bemanning mocht ik naar de brug van het schip waar zich een mannetje zou ophouden. Die vogel bleek binnen in de stuurhut te zitten. Dit exemplaar was onmiskenbaar met zijn zwarte kruin, oogmasker en roestbruine zijkop, schouder en rugveren. Hij vloog een beetje rond, langs de ramen en tjilpte. Ik kon hem lokken met een stukje witbrood en hij at uit mijn hand. Ook dit exemplaar kwam mij een beetje suf over. Na een paar stukjes vliegen, landde hij op een muismat. Hij stond wankel en ‘wijdbeens’ op zijn pootjes en hij ademde zwaar door zijn enigszins geopende snavel. Ik kon hem gemakkelijk pakken en heb hem daarna buiten op een beschut plekje op het dek gezet.

Het suffe mannetje heb ik een kwartier vanaf een bankje op het dek bestudeerd. Ik verwachte dat hij wel zou omvallen, maar toen de twee wijfjes en een ander mannetje zich bij de brug vertoonden, leefde het mannetje op en ontstond er tussen beide mannetjes een vechtpartij die eindigde in een duidelijke poging tot paring. (Dat moet ik weer zien: homoseksueel gedrag bij de eerste twee mannetjes van de Kaapverdische mus die zich in Europa vertonen.)

Two male Iago sparrows in fight and in copula; Hansweert, The Netherlands, May 19, 2013 [Kees Moeliker]

Twee vragen houden vogelaars nu bezig. Ten eerste is er de brandende vraag die de soortenjagers stellen: mag ik de Kaapverdische mus ‘tellen’ – telt hij mee op de lijst van ‘wilde’ Nederlandse vogelsoorten. Ze hebben

Nederland duidelijk niet op eigen kracht bereikt, maar dat geldt ook voor de huiskraaien van Hoek van Holland die iedereen gretig op zijn of haar vogellijst gezet heeft. Als regel zou gelden dat de vogel die op een schip Nederlands grondgebied heeft bereikt, onderweg niet (bij)gevoerd mag zijn. Dat is bij deze Kaapverdische mussen wel gebeurd, maar mij boeit die discussie niet.

Wel boeiend is de tweede vraag: Wat nu? Hebben ze hier een overlevingskans, en zo ja, vormt deze exoot een bedreiging voor onze inheemse (avi)fauna, in het bijzonder voor de huismus (Passer domesticus) en de ringmus (Passer montanus)? Kunnen we ze maar beter (1) direct doden en opnemen in een natuurhistorische collectie, (2) diervriendelijk vangen en per vliegtuig terugvliegen naar hun moederland, of (3) gewoon met rust laten?

De biologie van de soort geeft enige aanwijzingen over de overlevingskansen en mogelijke concurrentie met onze eigen mussen. De Kaapverdische mus is een soort van een tropisch maar droog gebied, dat door de ligging in de oceaan relatief koel is. Kouder dan 20 graden Celsius wordt het er echter niet. In vergelijking met een nauw verwante soort van het Afrikaanse vasteland, de roestmus (Passer mitotensis), kan hij zelfs in een boomloze omgeving overleven en broedt hij overwegend in holen (in plaats van in bomen). Op de Kaapverdische Eilanden leeft hij in allerlei biotopen, uiteenlopend van droge lavavlakten, droge valleien en kustkliffen tot in cultuurland en in dorpen en steden. Op het eiland Sao Vicente, waar de huismus sinds 1923 voorkomt (na introductie door de mens), leven beide soorten in de stad Mindelo, en in het omringende verarmde cultuurland. De mussenkenner Dennis Summers-Smith zag in 1983 dat de verspreiding van beide soorten in die stad elkaar overlapte, maar stelde vast dat huismussen meer in de dichtbebouwde delen voorkomt, en de Kaapverdische mus overwegend in bomen op pleinen. Op het eiland Sao Tiago komt de Kaapverdische mus samen met de Spaanse mus voor. De Spaanse mus voornamelijk in de stad, de grotere dorpen en rijkere landbouwgronden, en de Kaapverdische juist in drogere gebieden met kleinere bomen. Hun voedsel wijkt niet af van dat van de huismus. Granen, (bloem)knoppen en insecten, allerlei (menselijk) afval in steden en dorpen.

Het is dus een flexibele soort, die naast andere mussensoorten (de Spaanse mus en de huismus) in cultuurland en steden kan leven. Ook het feit dat ze meeliftten met een schip getuigt van het opportunisme dat vele soorten in het genus Passer kenmerkt. Of ze ons gematigde zeeklimaat overleven is de vraag. Ik vond ze bij een buitentemperatuur van (vandaag) van hooguit 15 graden Celsius opvallend passief. Dat belooft niet veel goed bij winterse temperaturen.

Male Iago sparrow, just before he was released outside on MS Plancius, May 19th, 2013. [Kees Moeliker

Optie 1 (verzamelen, opnemen in een museumcollectie) maakt een eind aan de discussie of ze nadelige invloed op onze inheemse vogels kunnen hebben en aan mogelijk leed dat ze te wachten staat (kou, verhongering). Het doden van dieren raakt echter een gevoelige snaar: mensen vinden het zielig en het zal verzet oproepen.

Optie 2 is overdreven. De soort is op de Kaapverdische Eilanden zeer algemeen en de vogels omwille van zeldzaamheid of de een of andere ‘bedreigde’ status weer terug brengen, is niet aan de orde.

Optie 3, de mussen met rust laten (lees: aan hun lot overlaten) is wat er  vermoedelijk zal gebeuren. Ik heb de bemanning geadviseerd om het voeren te stoppen. Doen ze dat niet dan blijven ze fijn aan boord van de Plancius die over drie weken naar Spitsbergen vertrekt. Daar zijn ze ook niet mee geholpen. Zonder voer zullen ze vermoedelijk van boord gaan. De tijd zal het leren of ze op Zuid-Beveland kunnen overleven. Ik denk van niet. Het dorpje Hansweert (waar ze gevoerd zouden kunnen worden) ligt op ongeveer 1 km afstand van de buitenhaven, en Kaapverdische mussen kennen de sperwer niet als roofvijand.

* Voor zover we weten. Eerdere gevallen van per schip meegelifte Kaapverdische mussen zijn niet bekend, maar niet ondenkbaar.

Dead Duck Day is approaching

Wednesday June 5th it is Dead Duck Day again. At exactly 17:55h we will honour the mallard that is known to science as the first (documented) ‘victim’ of homosexual necrophilia in that species. Please join for this short open air ceremony next to the new wing of the Natural History Museum Rotterdam, where the duck (now museum specimen NMR 9989-00232) has met his dramatic end. We will discuss (new) ways to prevent birds from colliding with glass (buildings) and the special Dead Duck Day Message of a prominent (duck) scientist will be read. [Here is my recent TED-talk, about a.o. Dead Duck Day] [Here is this years programme]

I failed to report about last years Dead Duck Day (the 17th), so to get you into the mood, here is what happened on June 5th 2012. About 45 people attended, including two visitors from London. For the first time in history three live mallards (one female and two males) were present. About an hour before the ceremony started the female appeared on site, and during the event two male mallards joined. At 18:16h, right in front of the audience, the mallards caught full attention:  one male mounted the female and started to copulate. It looked like a clear case of heterosexual extra-pair copulation. [video, by Janneke Reedijk]

Then I read the Dead Duck Day 2012 Message, written by ornithologist Tim Birkhead

Science favours the prepared mind, they say and scientists achieve fame, or infamy, in different ways. Kees, your prepared mind allowed you to exploit a chance observation that made you and a homosexual pair of ducks famous. Somewhat less ignoble and less press-worthy, but no less exciting are the heterosexual encounters I’ve spent my career pursuing. The male Red-billed Buffalo Weaver of southern Africa for example, has a permanently erect false penis, the only bird to be so endowed. It also has an extraordinarily protracted copulation – 30 minutes, compared with just a couple seconds for most small birds. On top of all this, the Buffalo Weaver is also the only bird that experiences orgasm as it ejaculates. What’s going on? What indeed! When we first decided to study the Buffalo Weavers, a colleague suggested we might like to study those he had at his zoo. We went to have a look, but zoo population consisted only of males – yes, I know what you are thinking, but no, we decided against it. However, and as we walked through the giant aviary, one of the male Buffalo Weavers was copulating vigorously with a bemused-looking dove whose sex we could not ascertain. Have a wonderful celebration!

Tim Birkhead

Here are two pictures of the copulation that took place during the Dead Duck Day 2012 festivities (click on the picture for moving images).

Pubic Lice, on The Daily Show

In February 2013, The Daily Show invited me to come to New York, to talk about my (still continuing) efforts to collect pubic louse specimens for the collection of the Natural History Museum Rotterdam. It was a pleasant experience to work with the professionals that produce this comedy news show. They even brought me to  trendy bar in Williamsburg, Brooklyn. The item aired on April 8th, 2013. Watch it here, or click on the image.

The feared demise of the pubic louse is old news. It dates back to 2007, but the subject was revived again in january 2013, by a Bloomberg report.

My TED talk is online

The timing could not have been better: today, April 1, is the perfect day to post my TED 2013 talk. It is online now, on ted.com:

A bit of history about this TED-talk can be read here, and there. All about the duck: here and Dead Duck Day: link.