Rapid decapitation, followed by homosexual necrophilia

Rackelhahn_in_copula_2004Here is a gem that I found in the depths of the Internet. It adds to my ‘Animal Necrophilia Files’ and documents one of the most dramatic cases of avian homosexual necrophilia, and the first case I know of in Galliformes.

The three-minute video was first posted on the Internet on 7 April 2007 and titled ‘Der Rackelhahn – Ein unfruchtbarer Bastard’. It is dated 2004 and was taken and edited by Herbert Rödder *. ‘Professional hunter’ Hilmar Wichmann acted as biological consultant and producer (Rödder 2004). The location where the video was taped is unclear, but it was probably somewhere in northern Germany. Spoken comments are in the German language. Main character is a ‘Racklehahn’ – a male hybrid between a Capercaillie (Tetrao urogallus) and a Black Grouse (Tetrao tetrix). Both species occur across much of northern Eurasia and yield this hybrid throughout the zones of overlap within their respective distribution ranges and habits, especially in Scandinavia (Cramp & Simmons 1980; McCarthy 2006).

The video shows a snowy, forested landscape. It is a Black Grouse lek – an aggregation of males that gather to engage in competitive displays that may entice visiting females who are surveying prospective partners (for copulation). Two male Black Grouses are displaying. They do not attract females, but a Racklehahn. This cock quickly and vigorously attacks one of the Black Grouses. The much bigger bird tramples the grouse, hits him with his wings and forcefully pecks his head, with special attention for the bright red combs. After a mere 40 seconds the Racklehahn ends the fight by ripping off the head and throwing it away. Then he immediately mounts the lifeless mess and copulates for 20 seconds. After dismounting, the cock keeps pecking into the decapitated body.

The wording of the voice-over is carefully chosen, and spoken with appropriate diction:

‘Seine Kampf entsteigt er so weit das er den Kopf abreißt und weg schmeißt. Es ist kaum zu glauben das ein Vogel zu solch eine grausame Tat fähig ist. Was vor und hinten ist an dem zerfetztem Birkhahn ist kaum erkennbar. Trotzdem kopuliert der Rackelhahn mehrere Male auf dem leblosen Körper [ … ] Die Natur kann schön sein, aber auch grausam.’

[As he loses himself in the fight, he tears off the head and throws it away. It is hard to believe that a bird is capable of doing such a cruel act. What’s the front or rear of the tattered Black Grouse is barely visible. Nevertheless, the Rackelhahn copulates the lifeless body several times. Nature can be beautiful, but also cruel.]

Hybrids between male Black Grouse and female Capercaillie are the most common grouse hybrids (Porkert et al. 1997). They mostly turn out to be males (McCarthy 2006), and are known to occur solitary on black grouse leks where they display aggressively towards male black grouse (Hjorth 1970; Porkert et al. 1997). What this video documents – a fight that ends with the violent death (by decapitation) of a black grouse, immediately followed by a (homosexual necrophiliac) copulation – was not documented before. It is a unique case in animals. Homosexual necrophilia after non-violent death is known, in ducks and other vertebrates.

male hybrid 'Rackelhahn' mating with female capercaillie. [from: Porkert et al. (1997)]

Male hybrid ‘Rackelhahn’ mating with female capercaillie. [from: Porkert et al. (1997)]

Although the decapitated grouse was a complete mess, the Racklehahn did mount the rear end, and mated while holding the neck (as the head was missing) with the drooped position of the partly spread wings (the classic copulatory position of Capercaillie – contrary to beating the wings during copulation by black grouse [Porkert et al. 1997]). The shivering body of the copulating Racklehahn clearly indicates penetration and ejaculation.

* I tried to trace and contact the people who took and produced this video, but failed. Should any know them, please let me know as I am interested to see the uncut footage.


McCarthy, E.M. 2006 – Handbook of Avian Hybrids – Oxford University Press [PDF]

Hjorth, I. 1970 – Reproductive behaviour in Tetraonidae with special reference to males – Viltrevy 7(4): 181-596

Porkert, J., Solheim, R. & Flor. A. 1997 – Behaviour of hybrid male Tetrao tetrix (male) x T. urogallus (female) on black grouse leks – Wildlife Biology 3(3/4): 169-176

Rödder, H. 2004 – ‘Der Rackelhahn – Ein unfruchtbarer Bastard’ –  HR-Studio, http://www.myvideo.de/watch/1195637/Der_Rackelhahn_Ein_unfruchtbarer_Bastard

Schaamluis en schaamhaarverwijdering

schaamluisLandoisEindelijk is er weer een wetenschappelijke studie verschenen naar het verband tussen het verdwijnen van de schaamluis (Pthirus pubis) en het verwijderen van schaamhaar. In 2006 trokken twee Britse artsen, Nicola Armstrong en Janet Wilson, aan de bel in het vakbad ‘Sexually Transmitted Infections’ (STI – 82 [2006]: 265-266). Onder de intrigerende titel ‘Did the Brazilial kill the Pubic Louse‘ beschreven zij voor het eerst een sterke afname van het aantal gevallen van schaamluis in hun SOA-kliniek terwijl het aantal gevallen van andere seksueel overdraagbare aandoeningen zoals gonorroe en chlamydia juist toenam. Dit was in de periode 1997 – 2004, precies toen schaamhaarverwijdering in zwang kwam. De link tussen deze twee fenomenen was snel gelegd: schaamluizen zijn nu eenmaal aan schaamhaar gebonden. Dankzij de vondst van Armstrong & Wilson vertel ik nu te pas en te onpas dat biotoopvernietiging op het eigen lichaam ook van invloed is op de lokale biodiversiteit.

Figure 1 Dholakia et al. 2014De nieuwe studie, ‘Pubic Lice: An Endangered Species?’, staat in in het juni-nummer van Sexually Transmitted Diseases [41(6): 388-391]. Shamik Dholakia, Jonathan Buckler, John Paul Jeans, Andrew Pillai, Natasha Eagles en Shruti Dholakia van het Milton Keynes General Hospital in Buckinghamshire, analyseerden 3850 geretourneerde vragenlijsten over schaamluis en schaamhaar. Over de periode 2003 – 2013 vonden zij een aantal opvallende trends, die de voorspelling van Armstrong & Wilson stevig bevestigen:

Results: A significant and strong correlation between the falling incidence of pubic lice infections and increase in pubic hair removal was observed.

Conclusions: The increased incidence of hair removal may lead to atypical patterns of pubic lice infestations or its complete eradication as the natural habitat of this parasite is destroyed.

Voor het uitsterven van de soort hoeven we gelukkig niet te vrezen want Dholakia et al. zien ook een lichtpuntje:

As culture and practice changes, we may see a changing atypical pattern of pubic lice infestations, as they try to colonize other habitats such as chest or eyebrow hair.

Hoewel 3850 een mooi aantal respondenten is, zien de onderzoekers ook de beperkingen: de gemiddelde leeftijd is 24 jaar en bijna 80% valt in de categorie ‘white/European’. Geen representatieve weerspiegeling van de Britse samenleving, dus. Voor het uitsterven van de schaamluis hoeven we niet te vrezen, maar op micro-niveau is het nu wel duidelijk dat de soort op zijn retour is.

Hieronder een mooi geconserveerd monster schaamluizen uit de collectie van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam, uit een periode waarin de schaamluis nog niets te vrezen had.

Phthirus pubis NMR

The Homosexsual Necrophiliac Duck Opera

Composer Daniel Gillingwater, in 'The Betsey Trotwood', London, March 2006.

Composer Daniel Gillingwater, in ‘The Betsey Trotwood’, London, March 2006.

A couple of weeks ago composer Daniel Gillingwater, who I know from some 2006 Ig Nobel adventures in the UK, brought me thrilling news by e-mail:

“We are having the premiere of ‘The Homosexual Necrophiliac Duck Opera’ at the Ig Nobel Show, Imperial College, London next March.”

I knew vaguely about his plan and then thought he was joking. But now it seemed real. I have to admit, the dead duck (paper) changed my life, did inspire some people, and I even made a few laugh-and-think (see my 2013 TED-talk), but the performing arts – even an opera – are new grounds to me.

So I asked Daniel about the creation and message of his work. Here is his response:

Sarah Remond will play (and sing) me.

Sarah Remond will play (and sing) me.

“Kees, I have long admired your Ig Nobel Prize winning paper ‘The first case of homosexual necrophilia in the mallard (duck)’ (PDF). Last summer, under the influence of too many espressos in the Welcome Trust cafe with Ig Nobel founder Marc Abrahams, I put forward the suggestion that your Dead Duck Paper would make a fine mini opera. At which point Marc sprayed his coffee across the table and implored me to go home and begin work. Eight months later I did. By February 2014 it was all but finished.”

“I have set it for solo high voice, in this premiere performed by Sarah Redmond (playing your role, as  witness and first [and only author]). The gender difference need not be an issue as you are an elegant and willowy specimen, much like Sarah. The scoring also includes clarinet quintet, the Edge Ensemble with Shaun Thompson on clarinet. We have a vocal chorus of four – soprano, alto, tenor and bass punctuating the section beginning ‘Rather startled, I watched …’ which is the final vivace section of a pseudo Mozartian aria.”

“The two male singers will also be portraying the mallard ducks in question, through the medium of contemporary dance. A tasteful re-enactment of the duck display, mixing flowing, poetic body movements and extreme sexual violence.”

My excitement grew. The actual words of my classic 2001 paper would be sung and the duck’s display re-enacted! I had to find a way to participate. So I convinced Daniel that I am a virtuoso at playing the ‘Duck Call’. He agreed immediately:

“Now this rarely used orchestral instrument will be in the heart of the whole work and serves to comment sardonically on the comparisons of this act of homosexual necrophilia and the state of western civilisation today.”

My duck call (book not related).

My duck call (book not related).

Although I do not read a note of music, I am extremely confident in my role.

Come, see and listen: Ig Nobel Tour of the UK, 14 March 2014, 18:00-20:00h: Imperial College, London (South Kensington Campus, The Great Hall, Sherfield Building), with Marc Abrahams, including the world premiere of ‘The Homosexual Necrophiliac Duck Opera’ composed by Daniel Gillingwater, performed by Sarah Redmond, the Edge Ensemble with Shaun Thompson, and me, and more improbable stuff. [tickets]

La Ciudad de las Ideas

From 7 till 9 November 2013 I was part of an incredible event in Puebla, Mexico, called ‘La Ciudad de las Ideas‘, ‘a festival of bright minds, a celebration of humanity’s creativity and curiosity’ as the organizers call it. About 60 speakers and artists from all over the world performed for an audience of over 3000, called Ideasta’s. I feel privileged to have spoken there about ‘The Duck, his Mate, and the Pubic Lice’.

A nice wrap-up of my (12 minute) talk was made by Peter Durand of Alphachimp Learning Systems. It is depicted here:

by Peter Durand, Puebla, Mexico, November 2013

De Ig Nobelprijzen van 2013

The 2013 Ig Nobel Prize_Photo Eric WorkmanVoor de 23e keer zijn op donderdag 12 september 2013 in het historische Sanders Theater van Harvard University (Cambridge, Massachusetts, USA) de Ig Nobelprijzen uitgereikt. De onderscheiding beloont onderzoek ‘dat je eerst laat lachen en daarna aan het denken zet’.

De Ig Nobelprijzen werden aan de nieuwe winnaars overhandigd door vijf echte Nobelprijswinnaars, te weten Dudley Herschbach (scheikunde, 1986), Roy Glauber (natuurkunde, 2005), Sheldon Glashow (natuurkunde, 1979), Eric Maskin (economie, 2007) en Frank Wilczek (natuurkunde, 2004). Professor Glauber werd ook weggegeven in de ‘Win-a-Date-With-a-Nobel-Laureate Contest’.

De ceremonie beleefde ook de première van de mini opera ‘The Blonsky Device’ gebaseerd op het leven en werk van George en Charlotte Blonsky, die in 1999 de Ig Nobelprijs wonnen voor hun uitvinding waarbij een bevallende vrouw een handje wordt gehopen door haar op een ronde tafel vaste te binden en met hoge snelheid rond te laten draaien.

Dit zijn de winnaars:

Ig Nobel Geneeskundeprijs 2013

Masateru Uchiyama [JAPAN], Xiangyuan Jin [CHINA, JAPAN], Qi Zhang [JAPAN], Toshihito Hirai [JAPAN], Atsushi Amano [JAPAN], Hisashi Bashuda [JAPAN] en Masanori Niimi [JAPAN, UK],

voor het vaststellen van het effect van het luisteren naar opera, bij hartpatiënten die muis zijn.

REFERENCE: “Auditory stimulation of opera music induced prolongation of murine cardiac allograft survival and maintained generation of regulatory CD4+CD25+ cells,” Masateru Uchiyama, Xiangyuan Jin, Qi Zhang, Toshihito Hirai, Atsushi Amano, Hisashi Bashuda & Masanori Niimi, Journal of Cardiothoracic Surgery, vol. 7, no. 26, epub. March 23, 2012.

Ig Nobel Psychologieprijs 2013

Laurent Bègue [FRANCE], Brad Bushman [USA, UK, the NETHERLANDS, POLAND], Oulmann Zerhouni [FRANCE], Baptiste Subra [FRANCE], en Medhi Ourabah [FRANCE],

voor het experimenteel bevestigen dat mensen die denken dat ze dronken zijn, ook denken dat ze aantrekkelijk zijn.

REFERENCE: “‘Beauty Is in the Eye of the Beer Holder': People Who Think They Are Drunk Also Think They Are Attractive,” Laurent Bègue, Brad J. Bushman, Oulmann Zerhouni, Baptiste Subra & Medhi Ourabah, British Journal of Psychology, epub May 15, 2012.

Ig Nobel Biologie- en Astronomieprijs 2013


voor het ontdekken dat verdwaalde mestkevers de weg naar huis kunnen terugvinden door naar de Melkweg te kijken.

REFERENCE:  “Dung Beetles Use the Milky Way for Orientation,” Marie Dacke, Emily Baird, Marcus Byrne, Clarke H. Scholtz & Eric J. Warrant, Current Biology, epub January 24, 2013.

Ig Nobel Veiligheidstechniekprijs 2013

Wijlen Gustano Pizzo [USA],

voor het uitvinden van een elektromagnetisch systeem dat vliegtuigkapers vangt – het systeem laat de kaper door een luik vallen, maakt er een pakketje van dat door speciale bomluiken naar de aarde parachuteert, alwaar de politie, ingeseind via radio, de kaper opwacht.

REFERENCE: US Patent #3811643, Gustano A. Pizzo, “anti hijacking system for aircraft”, May 21, 1972.

Ig Nobel Natuurkundeprijs 2013

Alberto Minetti [ITALY, UK, DENMARK, SWITZERLAND], Yuri Ivanenko [ITALY, RUSSIA, FRANCE], Germana Cappellini [ITALY], Nadia Dominici [ITALY, SWITZERLAND], en Francesco Lacquaniti [ITALY],

voor het ontdekken dat sommige mensen fysiek in staat zouden zijn om over het oppervlak van een vijver te lopen, als die mensen en die vijver zich op de maan zouden bevinden.

REFERENCE: “Humans Running in Place on Water at Simulated Reduced Gravity,” Alberto E. Minetti, Yuri P. Ivanenko, Germana Cappellini, Nadia Dominici & Francesco Lacquaniti, PLoS ONE, vol. 7, no. 7, 2012, e37300.

Ig Nobel Scheikundeprijs 2013

Shinsuke Imai [JAPAN], Nobuaki Tsuge [JAPAN], Muneaki Tomotake [JAPAN], Yoshiaki Nagatome [JAPAN], Toshiyuki Nagata [JAPAN, GERMANY], en Hidehiko Kumgai [JAPAN],

voor het ontdekken dat het biochemische proces waarbij uien mensen aan het huilen maken nog veel ingewikkelder is dan wetenschappers eerder aannamen.

REFEREENCE: “Plant Biochemistry: An Onion Enzyme that Makes the Eyes Water,” S. Imai, N. Tsuge, M. Tomotake, Y. Nagatome, H. Sawada, T. Nagata & H. Kumagai, Nature, vol. 419, no. 6908, October 2002, p. 685.

Ig Nobel Archeologieprijs 2013

Brian Crandall [USA] en Peter Stahl [CANADA, USA],

voor het blancheren van een dode spitsmuis, het doorslikken van die spitsmuis zonder te kauwen en vervolgens in de dagen erna nauwlettend de (eigen) ontlasting na te kijken op alle inhoud – dit alles om te kunnen zien welke skeletonderdelen in het menselijke spijsverteringskanaal oplossen, en welke niet.

REFERENCE: “Human Digestive Effects on a Micromammalian Skeleton,” Peter W. Stahl & Brian D. Crandall, Journal of Archaeological Science, vol. 22, November 1995, pp. 789–97.

Ig Nobel Vredesprijs 2013

Alexander Lukashenko, president van Wit-Rusland, voor het uitvaardigen van een verbod op het applaudisseren in het openbaar, en voor de Staatspolitie van Wit-Rusland voor het arresteren van een eenarmige man, wegens applaudisseren.

dr Bert Tolkamp

Bert Tolkamp

Bert Tolkamp [UK, the NETHERLANDS], Marie Haskell [UK], Fritha Langford [UK, CANADA], David Roberts [UK], en Colin Morgan [UK],

voor twee gerelateerde ontdekkingen: (1) hoe langer een koe heeft gelegen, des te groter is de kans dat die koe spoedig zal opstaan, en (2) als een koe eenmaal opstaat, is het niet gemakkelijk om te voorspellen hoe snel die koe weer zal gaan liggen.

REFERENCE: “Are Cows More Likely to Lie Down the Longer They Stand?” Bert J. Tolkamp, Marie J. Haskell, Fritha M. Langford, David J. Roberts, Colin A. Morgan, Applied Animal Behaviour Science, vol.  124, nos. 1-2, 2010, pp. 1–10.

Ig Nobel Volksgezondheidsprijs 2013

Kasian Bhanganada, Tu Chayavatana, Chumporn Pongnumkul, Anunt Tonmukayakul, Piyasakol Sakolsatayadorn,  Krit Komaratal, en Henry Wilde [THAILAND]

voor de medische technieken zoals beschreven in hun publicatie ‘Chirurgisch beleid tijdens een epidemie van penisamputaties in Thailand’ – technieken die zij aanbevelen, behalve in gevallen waarbij de geamputeerde penis gedeeltelijk is opgegeten door een eend.

REFERENCE: “Surgical Management of an Epidemic of Penile Amputations in Siam,” by Kasian Bhanganada, Tu Chayavatana, Chumporn Pongnumkul, Anunt Tonmukayakul, Piyasakol Sakolsatayadorn, Krit Komaratal & Henry Wilde, American Journal of Surgery, 1983, no. 146, pp. 376-382.

Ig Nobel Public Health 2013

Kaapverdische mus in Nederland – wat nu?

iago sparrow takes bread  [Kees Moeliker]

Male iago sparrow takes bread. May 19th, 2013, inside MS Plancius, Hansweert Harbour, The Netherlands. [Kees Moeliker]

Er doet zich een unieke situatie voor. Vier Kaapverdische mussen (Passer iagoensis) zijn met een schip meegevaren van het eiland Razo (Kaapverdische Eilanden) naar Nederland. Het schip, de Plancius, was op vogelreis en had louter vogelaars aan boord. De reis van de Kaapverdische mussen is daardoor uitstekend gedocumenteerd. In de ochtend van 19 mei 2013 is de Plancius in haar thuishaven Hansweert op Zuid-Beveland gearriveerd, samen met de mussen.

iago_sparrow_two_females [Kees Moeliker]

Two female iago sparrows on deck of Plancius, Hansweert, The Netherlands. [Kees Moeliker]

Voor het eerst * zijn er Kaapverdische Mussen in Nederland – sterker nog het zijn de eerste in Europa. Voor de duidelijkheid: de Kaapverdische mus komt van nature uitsluitend op de Kaapverdische Eilanden voor. Het is één van de pakweg 20 soorten mussen (Passer) die de vogelwereld kent. Vanwege mijn warme belangstelling voor mussen en het historische moment, ben ik zondag 19 mei aan het eind van de dag op zoek gegaan naar de nieuwkomers. Ze zaten nog aan boord van de Plancius die in de binnenhaven van Hansweert ligt afgemeerd. Omdat het schip vanaf de kade niet te zien was, ben ik via een ander schip op de Plancius geklommen. Ik werd vriendelijk ontvangen door een aantal bemanningsleden. In het logboek dat ik moest tekenen, zag ik dat er eerder op de dag een stuk of vier mensen aan boord waren geweest. Doel van het bezoek was ‘bird’, stond er in het logboek.

Op het achterdek was een voerplaats aangelegd, met boterhammen en een kommetje water. Daar vond ik de vogels niet. Twee wijfjes zaten ineengedoken te slapen op een rooster op het middendek. Oogjes dicht en snavel in de veren. Vreemd: het was 18.00 uur en zonnig. Huismussen slapen pas bij zonsondergang en kruipen dan weg. Deze twee zaten open en bloot te suffen. Ik kon ze tot op minder dan een meter benaderen en fotograferen. Hierdoor werden ze wel wakker en hipten ze weg om een zekere kritische afstand te bewaren. Mij vielen de korte snavel en de breed uitlopende lichte wenkbrauwstreep op. Het is dat ik wist dat het Kaapverdische mussen waren – op straat was ik aan ze voorbij gelopen.

iago_sparrow_male_weak [Kees Moeliker]

The male iago sparrow that resided inside the bridge of MS Plancius was a bit wobbly, and panted heavily. [Kees Moeliker]

Op aanwijzing van de bemanning mocht ik naar de brug van het schip waar zich een mannetje zou ophouden. Die vogel bleek binnen in de stuurhut te zitten. Dit exemplaar was onmiskenbaar met zijn zwarte kruin, oogmasker en roestbruine zijkop, schouder en rugveren. Hij vloog een beetje rond, langs de ramen en tjilpte. Ik kon hem lokken met een stukje witbrood en hij at uit mijn hand. Ook dit exemplaar kwam mij een beetje suf over. Na een paar stukjes vliegen, landde hij op een muismat. Hij stond wankel en ‘wijdbeens’ op zijn pootjes en hij ademde zwaar door zijn enigszins geopende snavel. Ik kon hem gemakkelijk pakken en heb hem daarna buiten op een beschut plekje op het dek gezet.

Het suffe mannetje heb ik een kwartier vanaf een bankje op het dek bestudeerd. Ik verwachte dat hij wel zou omvallen, maar toen de twee wijfjes en een ander mannetje zich bij de brug vertoonden, leefde het mannetje op en ontstond er tussen beide mannetjes een vechtpartij die eindigde in een duidelijke poging tot paring. (Dat moet ik weer zien: homoseksueel gedrag bij de eerste twee mannetjes van de Kaapverdische mus die zich in Europa vertonen.)

iago_sparrow_two_males [Kees Moeliker]iago_sparrow_fight [Kees Moeliker]

Two male Iago sparrows in fight and in copula on deck of MS Plancius; Hansweert Harbour, The Netherlands, May 19, 2013 [Kees Moeliker]

Two male Iago sparrows in fight and in copula; Hansweert, The Netherlands, May 19, 2013 [Kees Moeliker]

Twee vragen houden vogelaars nu bezig. Ten eerste is er de brandende vraag die de soortenjagers stellen: mag ik de Kaapverdische mus ‘tellen’ – telt hij mee op de lijst van ‘wilde’ Nederlandse vogelsoorten. Ze hebben

Nederland duidelijk niet op eigen kracht bereikt, maar dat geldt ook voor de huiskraaien van Hoek van Holland die iedereen gretig op zijn of haar vogellijst gezet heeft. Als regel zou gelden dat de vogel die op een schip Nederlands grondgebied heeft bereikt, onderweg niet (bij)gevoerd mag zijn. Dat is bij deze Kaapverdische mussen wel gebeurd, maar mij boeit die discussie niet.

Wel boeiend is de tweede vraag: Wat nu? Hebben ze hier een overlevingskans, en zo ja, vormt deze exoot een bedreiging voor onze inheemse (avi)fauna, in het bijzonder voor de huismus (Passer domesticus) en de ringmus (Passer montanus)? Kunnen we ze maar beter (1) direct doden en opnemen in een natuurhistorische collectie, (2) diervriendelijk vangen en per vliegtuig terugvliegen naar hun moederland, of (3) gewoon met rust laten?

De biologie van de soort geeft enige aanwijzingen over de overlevingskansen en mogelijke concurrentie met onze eigen mussen. De Kaapverdische mus is een soort van een tropisch maar droog gebied, dat door de ligging in de oceaan relatief koel is. Kouder dan 20 graden Celsius wordt het er echter niet. In vergelijking met een nauw verwante soort van het Afrikaanse vasteland, de roestmus (Passer mitotensis), kan hij zelfs in een boomloze omgeving overleven en broedt hij overwegend in holen (in plaats van in bomen). Op de Kaapverdische Eilanden leeft hij in allerlei biotopen, uiteenlopend van droge lavavlakten, droge valleien en kustkliffen tot in cultuurland en in dorpen en steden. Op het eiland Sao Vicente, waar de huismus sinds 1923 voorkomt (na introductie door de mens), leven beide soorten in de stad Mindelo, en in het omringende verarmde cultuurland. De mussenkenner Dennis Summers-Smith zag in 1983 dat de verspreiding van beide soorten in die stad elkaar overlapte, maar stelde vast dat huismussen meer in de dichtbebouwde delen voorkomt, en de Kaapverdische mus overwegend in bomen op pleinen. Op het eiland Sao Tiago komt de Kaapverdische mus samen met de Spaanse mus voor. De Spaanse mus voornamelijk in de stad, de grotere dorpen en rijkere landbouwgronden, en de Kaapverdische juist in drogere gebieden met kleinere bomen. Hun voedsel wijkt niet af van dat van de huismus. Granen, (bloem)knoppen en insecten, allerlei (menselijk) afval in steden en dorpen.

Het is dus een flexibele soort, die naast andere mussensoorten (de Spaanse mus en de huismus) in cultuurland en steden kan leven. Ook het feit dat ze meeliftten met een schip getuigt van het opportunisme dat vele soorten in het genus Passer kenmerkt. Of ze ons gematigde zeeklimaat overleven is de vraag. Ik vond ze bij een buitentemperatuur van (vandaag) van hooguit 15 graden Celsius opvallend passief. Dat belooft niet veel goed bij winterse temperaturen.

iago_sparrow_in_hand [Kees Moeliker]

Male Iago sparrow, just before he was released outside on MS Plancius, May 19th, 2013. [Kees Moeliker

Optie 1 (verzamelen, opnemen in een museumcollectie) maakt een eind aan de discussie of ze nadelige invloed op onze inheemse vogels kunnen hebben en aan mogelijk leed dat ze te wachten staat (kou, verhongering). Het doden van dieren raakt echter een gevoelige snaar: mensen vinden het zielig en het zal verzet oproepen.

Optie 2 is overdreven. De soort is op de Kaapverdische Eilanden zeer algemeen en de vogels omwille van zeldzaamheid of de een of andere ‘bedreigde’ status weer terug brengen, is niet aan de orde.

Optie 3, de mussen met rust laten (lees: aan hun lot overlaten) is wat er  vermoedelijk zal gebeuren. Ik heb de bemanning geadviseerd om het voeren te stoppen. Doen ze dat niet dan blijven ze fijn aan boord van de Plancius die over drie weken naar Spitsbergen vertrekt. Daar zijn ze ook niet mee geholpen. Zonder voer zullen ze vermoedelijk van boord gaan. De tijd zal het leren of ze op Zuid-Beveland kunnen overleven. Ik denk van niet. Het dorpje Hansweert (waar ze gevoerd zouden kunnen worden) ligt op ongeveer 1 km afstand van de buitenhaven, en Kaapverdische mussen kennen de sperwer niet als roofvijand.

* Voor zover we weten. Eerdere gevallen van per schip meegelifte Kaapverdische mussen zijn niet bekend, maar niet ondenkbaar.