De huisbioloog (Atlas – Radio 1), zondag 14 maart 2010

In uitzending 80 van ATLAS (Radio 1, zondag 14 maart 2010, 18.15-20.30 uur) spreek ik in mijn rubriek ‘de huisbioloog’ (rond 19.50 uur) over:

Het wachten op het eerste kievitsei. Vorig jaar was het eerste ei al op 9 maart gevonden bij Franeker, Friesland. De officiële vinddata voor voorgaande jaren zijn: 2005 16 maart, in de Eempolder bij Eemnes, Utrecht; 2006 18 maart, bij Beek en Donk, Noord-Brabant; 2007 7 maart, Spannenburg, Friesland; 2008 3 maart, bij Eemnes.

Het zoeken van kievitseieren wordt nog steeds beoefend in de provincie Frieland. Daar wordt het ‘ljipaaisykjen genoemd. Het zoeken en het rapen van de eieren is gekoppeld aan de nazorg. Die nazorg houdt in dat er een bescherming om het nest wordt geplaatst, zodat de boer bij landwerkzaamheden het nest niet kapot kan rijden. Het seizoen begint traditioneel op 1 maart en duurt uiterlijk tot 1 april. Het rapen is alleen voorbehouden aan leden van de Bond van Friese Vogelbeschermingswachten. Wie een kievitsei vindt, moet een sms sturen naar een controlesysteem. De vinder krijgt dan een sms terug waarin wordt aangegeven of hij het ei wel of niet mag rapen. Voordat het ei officieel de eerste is, volgt nog de lottertest (drijft het ei in water?) waarmee vastgesteld wordt of het geen ei van vorig jaar is.

Er zijn nog steeds felle voor- en tegenstanders van het rapen van kievitseieren. In Friesland is het rapen toegestaan op cultuurhistorische gronden. Sinds vorig jaar bestaat er wel een limiet voor het aantal eieren dat geraapt mag worden. Vorig jaar waren dat 6.431 eieren, dit jaar mogen er 5.939 worden geraapt. Het verminderen van het maximale aantal te rapen kievitseieren  was een verzoek van de Faunabescherming. De kievitenpopulatie zou steeds verder slinken.

Het Dode Dier van de Week is het zeepaardje (Hippocampus hippocampus). Dit naar aanleiding van de recente emotionele interactie tussen een zeepaardje en presentatrice Mirjam de Winter. Ze mag tijdens de uitzending even een dode vasthouden. Het zeepaardje is – voor de goed orde – een vis. Er zijn 35 soorten zeepaardjes bekend, die in grootte variëren van 2 cm (het dwergzeepaardje) tot meer dan 30 cm. Er zijn blauwe, groene en zelfs knalgele soorten, maar de meeste zijn bruingroen van kleur. Zeepaardjes zijn nauw verwant aan de zeenaalden. In de Noordzee komen twee soorten zeldzaam voor. Bijzonder bij het zeepaardje is het fenomeen dat de mannetjes zwanger worden.

Onwaarschijnlijk Onderzoek – Koeien en schapen kijken in de wei meestal allemaal dezelfde kant op. De boerenwijsheid is dat koeien in de windrichting kijken, en schapen van de wind af. Pas in 2008 heeft de wetenschap serieus naar dit fenomeen gekeken. Sabine Begall, Jaroslav Červený, Julia Neef, Oldřich Vojtěch en Hynek Burda zochten op Google-Earth naar satellietfoto’s van kuddes koeien, reeën en edelherten. Van duizenden dieren, verspreid over de hele wereld bepaalden ze stuk voor stuk de oriëntatie ten opzichte van het noorden. De dieren richtten hun lichaam inderdaad meer noord-zuid dat oost west. Daarna gingen ze buiten kijken naar duizenden rusten herten: die richtten hun koppen meestal naar het noorden. Begal en kornuiten vermoeden dat het aardmagnetisme hiermee te maken heeft. Ze publiceerden hun resultaten in het gezaghebbende wetenschappelijke tijdschrift PNAS 105 (36): 13451-13455.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s