De huisbioloog (Atlas-Radio 1), zondag 13 december 2009

In uitzending 68 van ATLAS (Radio 1, zondag 13 december 2009, 18.15-20.30 uur) spreek ik in mijn rubriek ‘de huisbioloog’ (rond 19.50 uur) over:

De opmars van Aziatische karpers in de Verenigde Staten. In de VS is de noodklok geluid want twee soorten Aziatische karpers, de grootkopkarper (Hypophthalmichthys nobilis) en de zilverkarper (H. molitrix), dreigen de Grote Meren te bereiken. Men vreest dat deze vraatzuchtige algeneters het ecosysteem van deze grootste zoetwaterbekkens van Noord-Amerika zullen verstoren. De vissen zijn rond 1970 bewust geïntroduceerd in het zuiden van de VS als nuttige algenopruimers. Inmiddels zijn ze via de Mississippi ver noordwaarts doorgedrongen. Een kanaal dat de Missippippi met het Michiganmeer verbindt, is de toegangspoort tot de Grote Meren. Er is flinke discussie over de vraag hoe de meren karpervrij te houden. Zie artikel in de NYT.

Het Dode Dier van de Week is een Koninklijke schaamluis. Onderzoekers hebben op de mummie van Ferdinand II van Aragon (1467-1496), de koning van Napels, resten aangetroffen van twee soorten luizen, de hoofdluis (Pediculis capitis) en de schaamluis (Pthirus pubis). ‘Kleine Ferdinand’ trouwde met zijn tante, Giovanna van Aragon, de halfzus van zijn vader. Hij stierf op 29-jarige leeftijd aan malaria. Hoewel de mummie in slechte staat was, wisten Gino Fornaciari en collega’s van de Universiteit van Pisa de dubbele besmetting toch aan te tonen, en daarmee het eerst bewijs te leveren dat men ook tijdens de Renaissance in welgestelde kringen luizen kon oplopen. In het Koninklijke haar werd ook een hoge concentratie kwik aangetroffen. Dat werd vermoedelijk als een anti-luizenmiddel gebruikt. De opmerkelijke vondst werd gepubliceerd in het ietwat obscure Braziliaanse wetenschappelijke tijdschrift Mem. Inst. Oswaldo Cruz 104(4): 671-672.

Onwaarschijnlijk Onderzoek – Alcoholverslaving bij fruitvliegjes. Het effect van alcoholconsumptie op het gedrag van fruitvliegjes was al eerder onderzocht, maar nu is aangetoond dat deze insecten ook een alcoholverslaving kunnen ontwikkelen. De fruitvliegjes kregen twee soorten ‘voedsel’ aangeboden via een miniatuur versie van de drinkapparaatjes in hamsterkooien: gewoon vloeibaar voedsel en voedsel verrijkt met 15% alcohol. Het voedsel dat alcohol bevatte werd meer gedronken. Na vijf dagen alcoholconsumptie naam deze voorkeur toe. Wanneer deze ‘verslaafde’ vliegjes na een alcoholvrije periode van 1-3 dagen weer de keuze wel of geen alcohol konden maken, aarzelden ze niet om hun oude drinkgewoonte weer op te pakken. Van de dronken fruitvliegjes is hier een veelzeggend filmpje te zien.

Nu blijkt dat fruitvliegjes aan alcoholverslaafd kunnen zijn, is de volgende stap het zoeken naar de genen die verantwoordelijk zijn voor deze aandoening. Bij fruitvliegjes, die genetisch tot op de bodem zijn ontleed, is dat veel makkelijker dan bij mensen. Het onderzoek is vorige week gepubliceerd in Current Biology doi:10.1016/j.cub.2009.10.070.

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s